Μια γέφυρα 20 μέτρων και λίγα χιλιόμετρα ασφάλτου χωρίζουν την Ευρυτανία από τη Θεσσαλία. Ένα έργο που συζητείται στη Βουλή εδώ και 40 χρόνια παραμένει στα χαρτιά, αναγκάζοντας τους κατοίκους να διασχίζουν το ποτάμι ρισκάροντας τη ζωή τους.
Στις όχθες του ποταμού Μέγδοβα (Ταυρωπού), εκεί όπου τελειώνει η Ευρυτανία και ξεκινά η Θεσσαλία, ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει στον προπερασμένο αιώνα. Το όραμα του Χαριλάου Τρικούπη για τη σύνδεση των δύο περιοχών παραμένει, μετά από δύο αιώνες, μια ανεκπλήρωτη υπόσχεση, καταδικάζοντας τον Δήμο Αγράφων σε έναν ιδιότυπο οδικό αποκλεισμό στην «καρδιά» της Ελλάδας.
Η πραγματικότητα για τους κατοίκους είναι σκληρή: Ο λεγόμενος «παραμεγδόβιος δρόμος» στην ουσία δεν υφίσταται. Είναι μια διαδρομή που συντηρείται στοιχειωδώς από την Περιφέρεια και παραμένει ανοιχτή μόλις δύο μήνες το χρόνο. Τους υπόλοιπους μήνες, η επικοινωνία κόβεται. Όταν αρχίζουν οι βροχές, ο δρόμος εξαφανίζεται και οι οδηγοί αναγκάζονται να κάνουν το αδιανόητο: να περάσουν τα οχήματά τους μέσα από την κοίτη του ποταμού.
Αλέξης Καρδαμπίκης: «Ο πιο αποκλεισμένος δήμος της Ελλάδας»
Ο Δήμαρχος Αγράφων, Αλέξης Καρδαμπίκης, σε μια εξομολόγηση που αποτυπώνει την αγανάκτηση μιας ολόκληρης περιοχής, περιγράφει την κατάσταση με μελανά χρώματα, στην εκπομπή του ΣΚΑΪ, ‘Όπου υπάρχει Ελλάδα’:
«Για εμάς, ο Δήμος Αγράφων είναι ο πιο αποκλεισμένος οδικά δήμος της Ελλάδας, παρόλο που είμαστε στην καρδιά της Ελλάδας. Εγώ, από τότε που γεννήθηκα, όλοι μιλάνε για το παραμεγδόβιο, αλλά επί της ουσίας, κανένας δεν έκανε κάτι γι’ αυτόν τον δρόμο. Η απουσία αυτής της οδικής αρτηρίας δεν είναι απλώς μια συγκοινωνιακή δυσκολία, αλλά η αιτία του μαρασμού των χωριών. Ενώ από το σημείο αυτό η Καρδίτσα απέχει μόλις μιάμιση ώρα, οι κάτοικοι της Μαυρομάτας αναγκάζονται να κάνουν ταξίδι πέντε ωρών μέσω του υφιστάμενου οδικού δικτύου».
Ο κ. Καρδαμπίκης συνδέει άμεσα την έλλειψη υποδομών με το δημογραφικό πρόβλημα και την ερήμωση των Αγράφων. Η απουσία της γέφυρας των 20 μέτρων και του δρόμου έχει διώξει τη νέα γενιά από τον τόπο της.
«Η μελέτη έχει γίνει από την περιφέρεια της Θεσσαλίας. Στοιχίζει 3,5 εκατομμύρια ευρώ. Εμείς συζητάμε οι δύο περιφέρειες να συγχρονιστούν παρέα με την κεντρική κυβέρνηση και να γίνει αυτό το γεφύρι».
Ρισκάροντας στο ποτάμι
Όσο το κράτος αναλώνεται σε μελέτες επί μελετών, η καθημερινότητα παραμένει επικίνδυνη. Τουρίστες με τζιπ και μηχανές αναγκάζονται να γυρίσουν πίσω, ενώ οι ντόπιοι παλεύουν με τα ορμητικά νερά. «Περνάμε μέσα από το ποτάμι. Άλλες φορές περνάμε, άλλες φορές μένουμε μέσα. Και έρχονται και μας τραβάνε να μας βγάλουν την άλλη παιδιά ή από εδώ ή από εκεί», περιγράφουν κάτοικοι της περιοχής, αναδεικνύοντας την απόγνωσή τους.
Το αίτημα είναι σαφές και επιτακτικό: Να σταματήσει ο παραμεγδόβιος να αποτελεί ένα «ιστορικό ανέκδοτο» στις εφημερίδες και να γίνει επιτέλους το έργο που θα φέρει ζωή, κίνηση και ελπίδα στα Άγραφα. Ένα έργο που με μόλις 3,5 εκατομμύρια ευρώ μπορεί να αλλάξει τη μοίρα μιας ολόκληρης περιφέρειας.
Το ζήτημα του Παραμεγδόβιου δρόμου δεν είναι σημερινό. Αποτελεί μια «ανοιχτή πληγή» για την Ευρυτανία και τη Θεσσαλία εδώ και δεκαετίες, με τις υποσχέσεις να διαδέχονται η μία την άλλη χωρίς αντίκρισμα.
Η Ιστορική Αναδρομή: Το Όραμα του Τρικούπη
Ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, ο Χαρίλαος Τρικούπης είχε συλλάβει τη στρατηγική σημασία της ένωσης της Δυτικής Στερεάς με τη Θεσσαλία. Ο Παραμεγδόβιος δρόμος σχεδιάστηκε ως μια φυσική συνέχεια των μεγάλων οδικών αξόνων της εποχής, με στόχο να σπάσει την απομόνωση των ορεινών όγκων των Αγράφων. Στα αρχεία των εφημερίδων της δεκαετίας του 1920 και 1930, υπάρχουν αναφορές για «καρόδρομους» που θα έπρεπε να είχαν ήδη αναβαθμιστεί σε εθνικές οδούς.
Οι Συζητήσεις στη Βουλή (Δεκαετία ’80 – ’90)
Πριν από περίπου 40 χρόνια, το θέμα έφτασε επανειλημμένα στη Βουλή των Ελλήνων. Ρεπορτάζ της εποχής κατέγραφαν επερωτήσεις βουλευτών της Ευρυτανίας και της Καρδίτσας, οι οποίοι τόνιζαν ότι η έλλειψη μιας γέφυρας και η ασφαλτόστρωση μόλις 15-20 χιλιομέτρων κρατούσε δύο νομούς «ξένους» μεταξύ τους.
Το «Γεφύρι της Άρτας»: Παλαιότερα άρθρα χαρακτήριζαν ειρωνικά το έργο ως το «Γεφύρι της Άρτας των Αγράφων», καθώς κάθε φορά που πλησίαζαν εκλογές, οι μελέτες «επικαιροποιούνταν» αλλά τα μηχανήματα δεν έφταναν ποτέ στο σημείο.
Η «Οδός του Ποταμού» και οι Κίνδυνοι
Σε ρεπορτάζ τοπικών μέσων από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, περιγράφονται δραματικές σκηνές κατά τους χειμερινούς μήνες.
- Απεγκλωβισμοί: Υπάρχουν καταγεγραμμένα περιστατικά όπου οχήματα (κυρίως αγροτικά και φορτηγά με ζωοτροφές) παρασύρθηκαν από την ξαφνική άνοδο της στάθμης του Μέγδοβα, καθώς οι οδηγοί επιχειρούσαν να διασχίσουν το ποτάμι.
- Η «Περιπέτεια» του Μανάβη: Το παράδειγμα με τον μανάβη που αναφέρει ο κ. Καρδαμπίκης είναι διαχρονικό. Παλαιότερα ρεπορτάζ τόνιζαν ότι το κόστος των προϊόντων στα χωριά των Αγράφων ήταν αυξημένο κατά 20-30%, ακριβώς λόγω των τεράστιων αποστάσεων που έπρεπε να διανύσουν οι προμηθευτές μέσω Καρπενησίου ή Αγρινίου, αντί για την απευθείας διαδρομή από τον θεσσαλικό κάμπο.
Χαμένες Ευκαιρίες Χρηματοδότησης
Ανατρέχοντας σε οικονομικά ρεπορτάζ της τελευταίας 20ετίας, διαπιστώνεται ότι ο Παραμεγδόβιος δρόμος είχε προταθεί για ένταξη σε διάφορα αναπτυξιακά προγράμματα (ΠΕΠ Στερεάς και Θεσσαλίας), όμως πάντα «σκόνταφτε» σε γραφειοκρατικά κωλύματα ή στην ιεράρχηση άλλων «μεγαλύτερων» έργων.
Το Κόστος: Ενώ παλαιότερα το κόστος φάνταζε απαγορευτικό, σήμερα η μελέτη των 3,5 εκατομμυρίων ευρώ θεωρείται ένα εξαιρετικά μικρό ποσό μπροστά στο τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό όφελος που θα προσφέρει η άρση του αποκλεισμού.
Ο Τουρισμός που «Γυρίζει Πίσω»
Τα τελευταία χρόνια, με την άνοδο του εναλλακτικού τουρισμού, πολλά ρεπορτάζ για το off-road τουρισμό και το motocross ανέφεραν τον Παραμεγδόβιο ως μια «θρυλική» αλλά επικίνδυνη διαδρομή. Πολλοί τουρίστες, ακολουθώντας παλιά GPS ή χάρτες, κατέληγαν στην όχθη του ποταμού, για να διαπιστώσουν με έκπληξη ότι ο «δρόμος» που έβλεπαν στο χάρτη τελειώνει στο νερό, αναγκάζοντάς τους σε αναστροφή πολλών χιλιομέτρων.
Η ιστορία του Παραμεγδόβιου είναι η ιστορία μιας Ελλάδας που «ξεχνά» την ενδοχώρα της. Όπως επισημαίνει και ο Δήμαρχος, δεν πρόκειται για ένα απλό τεχνικό έργο, αλλά για τη μοναδική ελπίδα να σταματήσει η αιμορραγία του πληθυσμού προς τα αστικά κέντρα.
