Όνομα: Βαγγέλης Βασιλόπουλος
Ιδιότητα: συνταξιούχος, συλλέκτης αντικειμένων λαϊκού πολιτισμού
Τόπος καταγωγής: Επισκοπή
Τόπος διαμονής: Πύρνος Επισκοπής
ΕΠ. Κατάγεστε από την Επισκοπή το βυθισμένο χωριό στη Λίμνη Κρεμαστών;
ΒΒ. Ναι. Γεννήθηκα στην Επισκοπή. Όταν δημιουργήθηκε η λίμνη, ήμουν 12 χρονών. Τότε η οικογένειά μου αναγκάστηκε να φύγει από το παλιό χωριό και να εγκατασταθεί στο νέο που δημιουργήθηκε. Στη συνέχεια μετακομίσαμε στο Αγρίνιο. Σήμερα, ως συνταξιούχος πλέον, επέστρεψα στο χωριό. Στον οικισμό του Πύρνου Επισκοπής έχω τα ελαιόδεντρά μου, έχω ένα μικρό σπιτάκι και ασχολούμαι με τη γη. Εδώ νιώθω ότι έχω λόγο να βρίσκομαι. Εδώ έχω και τον χώρο όπου εκθέτω όλα αυτά τα αντικείμενα.
ΕΠ. Πότε αρχίσατε να συγκεντρώνετε αντικείμενα λαϊκής παράδοσης και πότε αποφασίσατε ότι είχαν αποκτήσει έναν όγκο τέτοιο ώστε να τα εκθέσετε;
ΒΒ. Η αρχή έγινε πριν από περίπου 25–30 χρόνια. Κάποια περίοδο είχε κατέβει πολύ η στάθμη της Λίμνης Κρεμαστών και αποκαλύφθηκαν αρκετά από τα παλιά σπίτια του χωριού. Από περιέργεια κατεβήκαμε με κάποιους συγχωριανούς και μπήκαμε μέσα σε αυτά τα ερειπωμένα σπίτια. Εκεί βρήκα δύο, τρία, τέσσερα παλιά αντικείμενα: χάλκινα σκεύη, εργαλεία και άλλα αντικείμενα καθημερινής χρήσης που οι άνθρωποι είχαν αφήσει πίσω τους όταν εγκατέλειψαν το χωριό.
Τα μάζεψα περισσότερο από συγκίνηση και σεβασμό. Αργότερα, λόγω της δουλειάς μου –που με έφερνε σε πολλά μέρη της Αιτωλοακαρνανίας και της Ευρυτανίας– άρχισα σιγά σιγά να συγκεντρώνω και άλλα αντικείμενα λαϊκής χρήσης. Με ενδιέφεραν κυρίως εργαλεία και σκεύη που χρησιμοποιούσε ο λαός μας στην καθημερινότητά του. Αυτή η προσπάθεια κράτησε πάνω από 30 χρόνια, με συνέπεια και αγάπη. Έτσι δημιουργήθηκε σταδιακά η συλλογή που έχω σήμερα.
ΕΠ. Πότε αποφασίσατε ότι ήταν έτοιμα να εκτεθούν ώστε να μπορεί ο κόσμος να τα δει;
ΒΒ. Επειδή είχα την τύχη να διαθέτω έναν αρκετά μεγάλο χώρο, αποφάσισα να τον διαμορφώσω ώστε να είναι επισκέψιμος. Δεν μπορώ να πω ότι πρόκειται για μουσείο με την επίσημη έννοια του όρου. Είναι όμως ένας χώρος ανοιχτός στο κοινό, όπου εκτίθενται λαογραφικά αντικείμενα καθημερινής χρήσης, κάποια από τα οποία παραπέμπουν ακόμη και σε πρακτικές αιώνων. Είναι μια προσπάθεια να διασωθεί και να παρουσιαστεί ένα κομμάτι της ιστορίας και της ζωής του τόπου μας.
ΕΠ. Πώς αντιδρούν οι επισκέπτες, μεγαλύτεροι και νεότεροι;
ΒΒ. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία τα θυμούνται. Πολλά από αυτά τα αντικείμενα τα είχαν χρησιμοποιήσει οι ίδιοι ή οι γονείς τους. Συγκινούνται όταν τα ξαναβλέπουν και χαίρονται που δεν χάθηκαν. Για εκείνους είναι ένα ταξίδι μνήμης.
Οι νεότεροι, που δεν τα έχουν ζήσει, τα παρατηρούν με περιέργεια. Κάνουν πολλές ερωτήσεις. Κάθομαι και τους εξηγώ τι είναι το κάθε αντικείμενο, πώς λειτουργούσε, σε τι χρησίμευε. Πολλά από αυτά τους φαίνονται απίστευτα απλά, κι όμως με αυτά οι άνθρωποι ζούσαν και εργάζονταν καθημερινά.
ΕΠ. Εσείς τα θυμάστε ως παιδί; Είναι έντονες οι μνήμες από την Επισκοπή;
ΒΒ. Οι μνήμες είναι πολύ έντονες. Η Επισκοπή τότε ήταν κάμπος. Ίσως να φανεί υπερβολή, αλλά μέχρι το 1965 ήταν από τα πιο πλούσια χωριά της Ευρυτανίας. Εκείνη την εποχή ο κόσμος ζούσε από αυτά που παρήγαγε. Η Ευρυτανία γενικά ήταν ορεινή και δύσκολη περιοχή. Εμείς όμως βρισκόμασταν σε μια μεγάλη και εύφορη κοιλάδα, την περίφημη κοιλάδα του Αχελώου – αυτή που αργότερα καλύφθηκε από τα νερά της λίμνης.
Ήταν χιλιάδες στρέμματα παραγωγικής γης, με άφθονα νερά. Είχαμε πολλά φρούτα, δεν είχαμε παγωνιές, δεν έριχνε σχεδόν ποτέ χιόνι. Η κοιλάδα του Αχελώου ήταν από τις πιο παραγωγικές περιοχές, όχι μόνο της Ευρυτανίας αλλά και ευρύτερα. Τροφοδοτούσαμε ακόμη και το Καρπενήσι με τα προϊόντα μας. Ήταν πραγματικά ένας μικρός παράδεισος.
ΕΠ. Όταν κατεβήκατε για πρώτη φορά στα σπίτια που αποκαλύφθηκαν από την πτώση της στάθμης, τι νιώσατε;
ΒΒ. Είχαν περάσει πολλά χρόνια. Όταν έφυγα από το χωριό ήμουν 12 χρονών. Ήμουν παιδί, αλλά αρκετά μεγάλος για να θυμάμαι τα πάντα: τα σπίτια, τους ανθρώπους, τα δέντρα, τα φρούτα, τη ζωή μας εκεί.
Όταν μπήκα ξανά σε κάποια από τα σπίτια που είχαν βγει στην επιφάνεια, ένιωσα ένα μούδιασμα, ένα ρίγος. Τα είχα ζήσει ζωντανά αυτά τα σπίτια. Είχα μπει μέσα ως παιδί, όταν ήταν γεμάτα ζωή. Και τώρα τα έβλεπα ερείπια, βουβά, σαν ένα νεκροταφείο μιας άλλης εποχής. Ήταν σαν να περνάς από τον παράδεισο στη σιωπή. Η εικόνα αυτή με σημάδεψε.
ΕΠ. Ποια είναι η άποψή σας για την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής γύρω από τη λίμνη; Πώς φαντάζεστε τον τόπο σε 30 χρόνια;
ΒΒ. Αν κοιτάξει κανείς άλλες λίμνες της χώρας, θα δει ότι η ανάπτυξη γύρω τους είναι σημαντική. Κοντινό παράδειγμα είναι η Λίμνη Πλαστήρα, όπου έχει δημιουργηθεί ένα ζωντανό μοντέλο τουριστικής αξιοποίησης.
Στη Λίμνη Κρεμαστών, δυστυχώς, δεν υπήρξαν οι ανάλογες επενδύσεις. Δεν ήρθαν επενδυτές να αξιοποιήσουν την περιοχή με σωστό σχεδιασμό. Αν είχα τη δυνατότητα να επηρεάσω τις εξελίξεις, θα πρότεινα έργα υποδομής που να συνδέουν καλύτερα το Καρπενήσι με τη λίμνη. Για παράδειγμα, ένα τούνελ στο Καλεσμένο που θα έφερνε τον επισκέπτη γρήγορα από το χιονοδρομικό κέντρο Καρπενησίου τον χειμώνα στη λίμνη το καλοκαίρι. Έτσι, ο τόπος θα είχε ζωή όλο τον χρόνο.
Ωστόσο, υπάρχει και ένα σοβαρό ερώτημα: αν παραδοθεί η λίμνη σε μεγάλα συμφέροντα, τι θα απομείνει για τους ανθρώπους του τόπου και για την άγρια φύση; Ο τόπος αυτός είναι ποτισμένος με ιστορία και θυσίες αιώνων. Σε ποιον ανήκει; Ποιος έχει το δικαίωμα να τον παραχωρεί; Και με ποιο αντάλλαγμα;
Τι όφελος θα έχει η πατρίδα, ο λαός, ο ίδιος ο τόπος; Η ανάπτυξη πρέπει να γίνεται με σεβασμό στην ιστορία, στο περιβάλλον και στους ανθρώπους που έζησαν και ζουν εδώ. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να χάσουμε όχι μόνο το τοπίο, αλλά και την ψυχή του τόπου.
Φωτο: fb ΗΧΩ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ