Γράφει ο: Χρήστος Τσάμπρας, Πρόεδρος Επιμελητηρίου Ευρυτανίας
Πώς η τεκμαρτή φορολογία σκοτώνει την Ευρυτανία — ενώ η Ισπανία χτίζει ασπίδες για τις δικές της ορεινές κοινότητες
Δέκα κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Τέτοια είναι η πυκνότητα πληθυσμού της Ευρυτανίας σήμερα — οκτώ φορές κάτω από τον εθνικό μέσο, και μία από τις χαμηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στη δεκαετία 2011–2021 ο νομός έχασε το 13% των μόνιμων κατοίκων του. Αν ο ρυθμός αυτός διατηρηθεί, μιλάμε για μαθηματική εξαφάνιση πολλών οικισμών μέσα σε μία γενιά.
Στην Ισπανία, παρόμοιες περιοχές — η Soria με 8,5 κατ./τ.χλμ., η Serranía Celtibérica με λιγότερο από έναν κάτοικο ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο — αντιμετωπίστηκαν ως εθνική έκτακτη ανάγκη. Η ισπανική κυβέρνηση μετά από κινητοποιήσεις των κατοίκων που ονομάστηκαν España Vaciada εκπόνησε σε συνεργασία με αυτόνομες κοινότητες και θέσπισε ένα πλέγμα φορολογικών κινήτρων: εκπτώσεις 15–20% στον φόρο εισοδήματος για νέους που αγοράζουν σπίτι σε χωριό, 100% απαλλαγή για ιδιοκτήτες που ανοίγουν κενά ακίνητα, ετήσιο «δημογραφικό μέρισμα» 330 ευρώ για κάθε μόνιμο κάτοικο ζώνης ερήμωσης.
Η Ελλάδα επέλεξε την αντίστροφη κατεύθυνση. Ο νόμος 5073/2023 εισήγαγε τεκμαρτή φορολόγηση για ατομικές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους (άρθρο 28Α ΚΦΕ), καθορίζοντας ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα με βάση τον κατώτατο μισθό — ανεξαρτήτως τοποθεσίας, πελατολογίου ή εποχικότητας. Για μια μικρή επιχείρηση στο Καρπενήσι που λειτουργεί έξι μήνες τον χρόνο, αυτό σημαίνει φορολόγηση για εισόδημα που δεν υπάρχει. Για ένα τουριστικό κατάλυμα στα Άγραφα που το χειμώνα μένει κλειστό λόγω χιονιού και αποκλεισμού, σημαίνει στατιστική σύγκριση με επιχειρήσεις αστικών κέντρων.
«Το τεκμήριο θεωρεί ότι ο καφετζής στην Ευρυτανία έχει το ίδιο πελατολόγιο με αυτόν στη Γλυφάδα.»
ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ · ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2023
Οι Εξαιρέσεις που ισχύουν- και τα κενά τους
Πλήρη απαλλαγή: επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε οικισμούς κάτω των 1500 κατοίκων (2000 επιχείρησης περίπου πανελλαδικά). Δεν εξαιρούνται οι επιχειρηματίες που κατοικούν σε οικισμούς με μεγαλύτερο πληθυσμό. Εάν έχει επιχείρηση στο Κλαυσί αλλά κατοικείς στο Καρπενήσι δεν απαλλάσσεσαι από την τεκμαρτή φορολογία
Μείωση 50%: για επαγγελματίες σε οικισμούς κάτω των 1500 κατοίκων- αλλά το Καρπενήσι, ως πρωτεύουσα νομού, ξεπερνά αυτό το όριο
Εποχικότητα: δεν αναγνωρίζεται αυτόματα – απαιτεί ειδική δήλωση ανά ΚΑΔ
Κλαδικός μέσος τζίρος: υπολογίζεται εθνικά, χωρίς γεωγραφική διαφοροποίηση.Το παράδοξο είναι ότι οι αγρότες εξαιρούνται πλήρως από το τεκμήριο και φορολογούνται επί πραγματικών κερδών. Η ίδια λογική θα έπρεπε να ισχύει για κάθε επιχείρηση σε περιοχή με πυκνότητα κάτω από 12 κατ./τ.χλμ. — το ευρωπαϊκό κριτήριο για ζώνες δημογραφικής μειονεξίας. Η Ευρυτανία πληροί αυτό τον ορισμό σε ολόκληρη την έκτασή της.
Η España Vaciada δεν ζήτησε επιδοτήσεις. Ζήτησε να μην τιμωρείται η επιλογή να ζεις και να επιχειρείς σε ορεινό χωριό. Η Ευρυτανία ζητά το ίδιο.
Βασίζεται σε: ELSTAT Απογραφή 2021 · ΚΦΕ Ν.4172/2013 άρθρο 28Α · Ν.5073/2023 · Panorama de la Fiscalidad Autonómica 2025 · Plan Estatal de Acceso a la Vivienda 2022–2025 · Δημόσια Διαβούλευση opengov.gr Νοέμ. 2023