Κατατέθηκε η αγωγή των Τεσσάρων Δήμων Κατά της ΔΕΗ για το «Πράσινο Τέλος Ύδατος»
Σε μια ιστορική, συντονισμένη νομική και πολιτική κίνηση που αλλάζει τα δεδομένα για τη διαχείριση των ανταποδοτικών πόρων στην ελληνική περιφέρεια, τέσσερις Δήμοι της χώρας —ο Δήμος Αγράφων, ο Δήμος Καρπενησίου, ο Δήμος Αγρινίου και ο Δήμος Αμφιλοχίας— ένωσαν τις δυνάμεις τους. Κατέθεσαν από κοινού μια βαρυσήμαντη αγωγή ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.
Οι Δήμοι στρέφονται ευθέως κατά της ΔΕΗ Α.Ε., του ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. και του ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε.. Διεκδικούν την άμεση εφαρμογή του άρθρου 87 του Ν. 4964/2022 και την απόδοση του ειδικού τέλους 3% επί των ακαθάριστων εσόδων από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας των μεγάλων υδροηλεκτρικών σταθμών της περιοχής τους, με επίκεντρο το εμβληματικό έργο της Λίμνης Κρεμαστών, καθώς και τους σταθμούς Καστρακίου και Στράτου.
Το Ιστορικό Βάρος και το «Βαρύ Τίμημα» των Τοπικών Κοινωνιών
Η συγκεκριμένη δικαστική μάχη δεν αποτελεί απλώς μια τυπική διοικητική ή οικονομική διαφορά, αλλά ένα βαθιά κοινωνικό ζήτημα αποκατάστασης μιας διαχρονικής αδικίας. Η περιοχή της Ευρυτανίας και της Αιτωλοακαρνανίας φιλοξενεί το μεγαλύτερο υδροηλεκτρικό συγκρότημα της χώρας. Επί δεκαετίες, οι σταθμοί αυτοί τροφοδοτούν αδιάλειπτα το εθνικό δίκτυο με πολύτιμη, καθαρή ενέργεια.
Ωστόσο, για να χτιστεί αυτό το ενεργειακό θαύμα κατά τις περασμένες δεκαετίες, οι τοπικές κοινωνίες πλήρωσαν ένα ανυπολόγιστο, μόνιμο τίμημα:
- Απώλεια Παραγωγικών Πόρων: Ολόκληρα χωριά, εύφορες καλλιεργήσιμες εκτάσεις, περιουσίες και παραγωγικές δομές βυθίστηκαν για πάντα κάτω από τα νερά της τεχνητής λίμνης.
- Κοινωνική και Πολιτισμική Αλλοίωση: Εκκλησίες, ιστορικά μνημεία και νεκροταφεία χάθηκαν, αναγκάζοντας ολόκληρες οικογένειες να ξεριζωθούν και να αλλάξουν βίαια τον τρόπο ζωής τους.
Παρά τη μνημειώδη αυτή συμβολή, οι κάτοικοι των ορεινών και παραλίμνιων κοινοτήτων παραμένουν εδώ και γενιές στο περιθώριο των οικονομικών ωφελειών, αντιμετωπίζοντας έντονα δημογραφικά προβλήματα και ελλείψεις σε βασικές υποδομές.
Το Νομικό Οπλοστάσιο: Τι Προβλέπει ο Νόμος
Η κοινή αγωγή των τεσσάρων Δήμων, την οποία χειρίζεται η Δικηγορική Εταιρεία «Λουκάς Θ. Αποστολίδης & Συνεργάτες», εδράζεται σε στέρεο νομικό υπόβαθρο. Ο ιστορικός νομοθέτης, αναγνωρίζοντας την ανάγκη ανταποδοτικότητας, θέσπισε ήδη από τον Ν. 3468/2006 (άρθρο 25) ειδικό ανταποδοτικό τέλος 3% επί της παραγωγής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές (ΑΠΕ) υπέρ των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η υποχρέωση αυτή εξειδικεύτηκε και διατηρήθηκε αυτούσια με το άρθρο 87 του Ν. 4964/2022. Ο νόμος ορίζει ρητά ότι το ποσό αυτό επιμερίζεται ως εξής:
- Ποσοστό έως 40% αποδίδεται απευθείας στους οικιακούς καταναλωτές των Δημοτικών Κοινοτήτων όπου λειτουργούν οι σταθμοί, μέσω έκπτωσης στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος, προσφέροντας άμεση οικονομική ανακούφιση στα νοικοκυριά.
- Ποσοστό τουλάχιστον 60% αποδίδεται στους οικείους Δήμους (ΟΤΑ Α΄ βαθμού), με την υποχρέωση να διατεθεί αποκλειστικά για την εκτέλεση περιβαλλοντικών δράσεων, έργων τοπικής ανάπτυξης και κοινωνικής υποστήριξης.
Η Οικονομική Διάσταση και η «Καταχρηστική Εξαίρεση» της ΔΕΗ
Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο δικόγραφο της αγωγής, τα οικονομικά μεγέθη της παραγωγής είναι τεράστια. Ενδεικτικά, η καθαρή παραγωγή μόνο του σταθμού Καστρακίου ανήλθε σε 529,21 GWh για το 2022 και σε 587,25 GWh για το 2023.
Παρά τα τεράστια έσοδα, η ΔΕΗ Α.Ε. —εκμεταλλευόμενη τη δεσπόζουσα θέση της στον ενεργειακό τομέα— αποφεύγει συστηματικά την καταβολή του συγκεκριμένου «πράσινου τέλους ύδατος» για τους μεγάλους υδροηλεκτρικούς σταθμούς. Οι ενάγοντες Δήμοι χαρακτηρίζουν τη συμπεριφορά αυτή όλως καταχρηστική, επισημαίνοντας ότι παραβιάζει κατάφωρα τη συνταγματική αρχή της ισότητας (Άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος) και τους κανόνες του υγιούς ανταγωνισμού.
Όπως τονίζεται στην αγωγή, ακόμη και η Ευρωπαία Επίτροπος Ανταγωνισμού έχει υπογραμμίσει ότι το τέλος αυτό αποτελεί μια ειδική εισφορά που βαρύνει όλους τους παραγωγούς ενέργειας από ΑΠΕ, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, και οποιαδήποτε εξαίρεση συνιστά αθέμιτη διάκριση, εκτός αν συντρέχει αντικειμενικός λόγος.
Το «Μπλόκο» της ΚΥΑ και η Δικαστική Διεκδίκηση των Αναδρομικών
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της νομικής προσφυγής αφορά τη στάση της κεντρικής διοίκησης. Η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) εκδόθηκε με τεράστια καθυστέρηση στις 6 Αυγούστου 2024 (από τους Υπουργούς Θ. Σκυλακάκη, Αλ. Σδούκου και Θ. Λιβάνιο). Με την απόφαση αυτή, το Υπουργείο μεταθέτει ουσιαστικά την έναρξη εφαρμογής του μηχανισμού κατανομής στο έτος 2024.
Οι Δήμοι χαρακτηρίζουν αυτή τη χρονική μετάθεση παράνομη. Υπογραμμίζουν ότι η υποχρέωση της ΔΕΗ πηγάζει ευθέως από τον νόμο και είναι απαιτητή αναδρομικά από το έτος ψήφισής του (2022). Με την αγωγή τους ζητούν:
- Τη δικαστική αναγνώριση της υποχρέωσης της ΔΕΗ να καταβάλει το 3% επί των εσόδων της από την ημέρα ισχύος του Ν. 4964/2022.
- Την υποχρέωση του ΔΕΔΔΗΕ και του ΔΑΠΕΕΠ να παρακρατήσουν και να αποδώσουν τα οφειλόμενα ποσά (40% στους πολίτες και 60% στους Δήμους).
- Την άμεση συγκρότηση της Επιτροπής Επιμερισμού στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία παραμένει ανενεργή, μπλοκάροντας στην πράξη την απόδοση των χρημάτων.
Τα Στοιχεία της Κατάθεσης και τα Επόμενα Βήματα
Η αγωγή κατατέθηκε επίσημα από τη δικηγόρο του δικαστικού γραφείου, Αγγελίνα Τσαρούχα, και έλαβε Γενικό Αριθμό Κατάθεσης 138096/2026 και Ειδικό Αριθμό Κατάθεσης 1316/2026. Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών όρισε ήδη ως ημερομηνία για τη συζήτηση της υπόθεσης την 25η Φεβρουαρίου 2027, ημέρα Πέμπτη και ώρα 09:00, στο Κτίριο 4, Αίθουσα 3.
Μήνυμα Ενότητας και Ανάπτυξης για το Μέλλον
Η κοινή αυτή στάση των τεσσάρων Δημάρχων στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα: η τοπική αυτοδιοίκηση δεν επαιτεί, αλλά απαιτεί την εφαρμογή του νόμου. Δεν ζητούνται προνόμια, αλλά η επιστροφή των πόρων που δικαιωματικά ανήκουν στους δημότες, ώστε να στηριχθεί η τοπική ανάπτυξη, να θωρακιστεί το περιβάλλον και να δημιουργηθούν στέρεες προοπτικές για τις επόμενες γενιές που επιλέγουν να μείνουν στον τόπο τους.
Η δικαστική μάχη της 25ης Φεβρουαρίου 2027 δεν αφορά μόνο τα ταμεία των Δήμων. Αφορά την ηθική και ιστορική δικαίωση των ανθρώπων της Ευρυτανίας και της Αιτωλοακαρνανίας.
