Οι κάτοικοι αντιδρούν στην καταστροφή
Στην καρδιά της Ευρυτανίας, στον ιστορικό και χαρακτηρισμένο ως παραδοσιακό οικισμό της Φουρνάς, μια επικείμενη παρέμβαση στον δημόσιο χώρο έχει προκαλέσει έναν πρωτοφανή κοινωνικό και διοικητικό αναβρασμό. Το έργο «Ανάπλαση Κεντρικής Πλατείας Παραδοσιακού Οικισμού Φουρνάς», αν και ξεκίνησε με την πρόθεση της αναβάθμισης μέσω χρηματοδότησης από το Πράσινο Ταμείο, έχει εξελιχθεί σε πεδίο έντονης αντιπαράθεσης μεταξύ της δημοτικής αρχής Καρπενησίου και της τοπικής κοινωνίας.
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η διατήρηση της αρχιτεκτονικής ταυτότητας του χωριού, με τους κατοίκους να καταγγέλλουν αλλοίωση της φυσιογνωμίας του τόπου τους και τον Δήμο να βρίσκεται αντιμέτωπος με μια οργανωμένη θύελλα αντιδράσεων που περιλαμβάνει αναφορές σε ανώτατα θεσμικά όργανα, αιτήσεις θεραπείας και εκατοντάδες υπογραφές διαμαρτυρίας.
Το έργο «Ανάπλαση Κεντρικής Πλατείας Παραδοσιακού Οικισμού Φουρνάς», χρηματοδοτούμενο από το Πράσινο Ταμείο, έχει ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων. Δεν πρόκειται για μια απλή γκρίνια κατοίκων, αλλά για μια οργανωμένη, θεσμική και νομική εξέγερση απέναντι σε μια μελέτη που φαίνεται να αγνοεί επιδεικτικά τον χαρακτηρισμό της Φουρνάς ως Παραδοσιακού Οικισμού (ΦΕΚ 594/Δ/13-11-1978).
Το Χρονικό της Αντίστασης: Από τις Υπογραφές στις Αναφορές
Η αντίδραση δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Ήδη από τον Ιούνιο του 2022, ο Σύλλογος Απανταχού Φουρνιωτών «Ο Λεπενιώτης» είχε διαβιβάσει στον Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο Καρπενησίου μια ηχηρή επιστολή διαμαρτυρίας, συνοδευόμενη από 215 υπογραφές κατοίκων, δημοτών και ιδιοκτητών ακινήτων. Το μήνυμα ήταν σαφές: «Τέτοια έργα πρέπει να τυγχάνουν ευρείας αποδοχής και όχι να διχάζουν».
Παρά την πάροδο τεσσάρων ετών, η ένταση όχι μόνο δεν εκτονώθηκε, αλλά κλιμακώθηκε. Τον Ιανουάριο του 2026, υποβλήθηκε επίσημη Αίτηση Θεραπείας από πολίτες (μεταξύ των οποίων ο κ. Αθανάσιος Παππάς), βάσει του άρθρου 24 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, ζητώντας την επανεξέταση και τροποποίηση της μελέτης. Η νομική αυτή κίνηση συνοδεύτηκε από αναφορά προς το Πράσινο Ταμείο (Φεβρουάριος 2026), το οποίο χρηματοδοτεί το έργο, επισημαίνοντας τον κίνδυνο αλλοίωσης ενός οικισμού που προστατεύεται από το Προεδρικό Διάταγμα του 1978 (ΦΕΚ 594/Δ/13-11-1978).
- Ιούνιος 2022: Ο Σύλλογος Απανταχού Φουρνιωτών «Ο Λεπενιώτης» διαβιβάζει επιστολή διαμαρτυρίας συνοδευόμενη από 215 υπογραφές.
- Φεβρουάριος 2024: Ο Σύλλογος επανέρχεται με επικαιροποιημένη απόφαση, ξεκαθαρίζοντας ότι η ενημέρωση για το έργο έγινε «εντελώς συμπτωματικά» και όχι μέσω των προβλεπόμενων δημόσιων διαβουλεύσεων.
- Ιανουάριος 2026: Κατατίθεται επίσημη Αίτηση Θεραπείας βάσει του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, ζητώντας την επανεξέταση της μελέτης.
Οι κάτοικοι ζητούν το αυτονόητο: Το ακριβές αντίγραφο της Γνωμοδότησης της Αρχιτεκτονικής Επιτροπής. Πώς είναι δυνατόν μια επιτροπή να ενέκρινε την καθαίρεση παραδοσιακών στοιχείων σε έναν οικισμό που το ίδιο το κράτος έχει διατάξει να παραμείνει αναλλοίωτος;
Τα Σημεία Τριβής: Η «Μακέτα» που Προκαλεί Θλίψη
Οι κάτοικοι και ο Σύλλογος, αναλύοντας την τεχνική περιγραφή και τη μακέτα του έργου (ΑΔΑ: 917ΕΩΕΓ-92Υ), εντοπίζουν συγκεκριμένες παρεμβάσεις που θεωρούν καταστροφικές για τον παραδοσιακό χαρακτήρα της Φουρνάς:
- Καθαίρεση Ιστορικών Τοποσήμων: Η μελέτη προβλέπει την απομάκρυνση της παραδοσιακής πέτρινης βρύσης με τα πέτρινα καθίσματα εκατέρωθεν, που αποτελούν το σημείο αναφοράς της πλατείας.
- Κοπή του Πλατάνου: Προβλέπεται η κοπή του εμβληματικού πλατάνου στην είσοδο της πλατείας, που αποτελεί τη «φιλόξενη γωνιά» για ηλικιωμένους και επισκέπτες.
- Κατεδάφιση του Πέτρινου Περιπτέρου: Το παραδοσιακό περίπτερο, το οποίο συμβάλλει στην όψη του οικισμού και αναβιώνει μνήμες δεκαετιών, πρόκειται να κατεδαφιστεί.
- Αλλαγή Υλικών Επίστρωσης: Καταργείται το υφιστάμενο πλακόστρωτο και εισάγονται υλικά που, κατά τους κατοίκους, θυμίζουν «αστικό τοπίο» και όχι ορεινό χωριό.
«Αν εμείς ως ιδιώτες θελήσουμε να αναπλάσουμε τον χώρο μας με τέτοια υλικά, η Αρχιτεκτονική Επιτροπή θα μας υποχρεώσει να τα ξηλώσουμε. Γιατί ο Δήμος επιτρέπεται να παραβιάζει τους κανόνες που ο ίδιος επιβάλλει;» διερωτάται ο Σύλλογος στην επιστολή του.
Η Θέση του Συλλόγου «Ο Λεπενιώτης»: Ναι στην Ανάπλαση, Όχι στην Αλλοίωση
Στην πλέον πρόσφατη απόφασή του (26/02/2024), ο Σύλλογος Φουρνιωτών επαναδιατυπώνει τη θέση του με υπευθυνότητα. Ξεκαθαρίζει ότι οι κάτοικοι δεν είναι αρνητές της προόδου. Αντιθέτως, αναγνωρίζουν την ανάγκη αποκατάστασης των φθορών του χρόνου και των προβλημάτων στο υπόγειο γκαράζ της πλατείας.
Ωστόσο, θέτουν αυστηρούς όρους:
- Λειτουργικότητα και Ασφάλεια: Η ανάπλαση πρέπει να λύνει προβλήματα, όχι να δημιουργεί νέα.
- Αρχιτεκτονική Συνέχεια: Η πλατεία είναι ο πυρήνας της κοινωνικής ζωής και της συλλογικής μνήμης. Πρέπει να παραμείνει αυθεντική και εναρμονισμένη με τον χαρακτήρα του παραδοσιακού οικισμού.
- Συμμετοχικός Σχεδιασμός: Καταγγέλλουν ότι η ενημέρωση έγινε συμπτωματικά και ζητούν ανοιχτό ακροατήριο στη Φουρνά, ώστε να ακουστούν όλες οι απόψεις.
Νομικά και Θεσμικά Επιχειρήματα
Οι προσφεύγοντες επικαλούνται το Άρθρο 24 του Συντάγματος, το οποίο υποχρεώνει το Κράτος να προστατεύει το πολιτιστικό περιβάλλον. Επιπλέον, μέσω της Αίτησης Θεραπείας, ζητούν πρόσβαση σε κρίσιμα έγγραφα:
- Την πλήρη Τεχνική Περιγραφή των υλικών επίστρωσης.
- Το ακριβές αντίγραφο της Γνωμοδότησης της Αρχιτεκτονικής Επιτροπής.
Υπογραμμίζουν ότι η Φουρνά, ως παραδοσιακός οικισμός, απαιτεί παρεμβάσεις που χρησιμοποιούν πέτρα και ξύλο, αποφεύγοντας το αλουμίνιο ή τα βιομηχανικά υλικά που φαίνεται να προκρίνει η εγκεκριμένη μελέτη. Η Φουρνά δεν είναι ένα τυχαίο χωριό. Προστατεύεται από ένα αυστηρό Προεδρικό Διάταγμα του 1978, το οποίο επιβάλλει συγκεκριμένους περιορισμούς στη δόμηση και τη διαμόρφωση δημόσιων χώρων, με στόχο τη διατήρηση της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής της φυσιογνωμίας.
Όπως προκύπτει από την Αίτηση Θεραπείας που κατατέθηκε στον Δήμο Καρπενησίου (Ιανουάριος 2026) και την Αναφορά προς το Πράσινο Ταμείο (Φεβρουάριος 2026), η εγκεκριμένη μελέτη (ΑΔΑ: 917ΕΩΕΓ-92Υ) φαίνεται να βαδίζει σε αντίθετο δρόμο από τη νομοθεσία. Οι προσφεύγοντες, με επικεφαλής τον κ. Αθανάσιο Παππά, επικαλούνται το Άρθρο 24 του Συντάγματος, το οποίο θέτει το κράτος ως εγγυητή της προστασίας του πολιτιστικού περιβάλλοντος. Η καταγγελία είναι σαφής: Η ανάπλαση, αντί να αποκαταστήσει, αλλοιώνει. Αντί να αναδείξει, ισοπεδώνει.
Ο Διχασμός και η Ηθική του Έργου
Ο Σύλλογος «Ο Λεπενιώτης», εκπροσωπώντας εκατοντάδες μέλη, διατυπώνει ένα καίριο ερώτημα: Ποιον εξυπηρετεί ένα έργο που δεν τυγχάνει της αποδοχής των κατοίκων; Η πλατεία δεν είναι ένα οικόπεδο προς αξιοποίηση, αλλά ο πυρήνας της συλλογικής μνήμης.
Οι κάτοικοι αναγνωρίζουν την ανάγκη για επιδιόρθωση των ζημιών στο υπόγειο γκαράζ και τη στεγάνωση της πλατείας. Όμως, η τεχνική ανάγκη χρησιμοποιείται ως «δούρειος ίππος» για μια συνολική αισθητική αλλοίωση. «Θέλουμε έργα που να αναβαθμίζουν τη ζωή μας, όχι έργα που να μας κάνουν να μην αναγνωρίζουμε το σπίτι μας», αναφέρουν στην επιστολή τους.
Η Ώρα των Αποφάσεων
Η κατάσταση στη Φουρνά αποτελεί ένα κλασικό παράδειγμα σύγκρουσης μεταξύ μιας «τεχνοκρατικής» προσέγγισης στην ανάπτυξη και της ανάγκης για διατήρηση της τοπικής ταυτότητας. Ο Δήμος Καρπενησίου καλείται πλέον να αποφασίσει αν θα προχωρήσει σε ένα έργο που αντιμετωπίζει τη σθεναρή αντίσταση της πλειοψηφίας των κατοίκων ή αν θα καθίσει στο τραπέζι του διαλόγου για μια ουσιαστική τροποποίηση της μελέτης.
Για τους Φουρνιώτες, η πλατεία δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έργο αστικής παρέμβασης· είναι η ιστορία τους. Και όπως δηλώνουν χαρακτηριστικά στην αναφορά τους προς το Πράσινο Ταμείο: «Δεν αντιτιθέμεθα στην ανάπλαση, αλλά ζητούμε τον σεβασμό στα ιστορικά και φυσικά τοπόσημα που κάνουν το χωριό μας μοναδικό».
Επόμενο Βήμα: Η απάντηση του Δήμου Καρπενησίου στην Αίτηση Θεραπείας και η στάση του Πράσινου Ταμείου θα καθορίσουν αν η Φουρνά θα διατηρήσει την αυθεντικότητά της ή αν θα μετατραπεί σε έναν ακόμη οικισμό με «αλλοιωμένη» ταυτότητα.
Στοιχεία Ρεπορτάζ:
- Αίτηση Θεραπείας κατά της μελέτης (31/01/2026)
- Αναφορά Αθ. Παππά προς Πράσινο Ταμείο (10/02/2026)
- Επικαιροποιημένη Απόφαση Συλλόγου Φουρνιωτών (16/02/2026)
- Επιστολή 215 κατοίκων (Ιούνιος 2022)
- Προεδρικό Διάταγμα ΦΕΚ 594/Δ/13-11-1978
