Κρατικός Προϋπολογισμός 2027: «Καμπανάκι» και ισχυρή πίεση για τους μικρούς και ορεινούς Δήμους
Στην τελική ευθεία βρίσκεται η δημοσιονομική πορεία της χώρας μετά την κατάθεση του Προσχεδίου του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2027 στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη και τον υφυπουργό Θάνο Πετραλιά, σύμφωνα με δημοσίευμα του otanews.gr. Το νέο σχέδιο αποτυπώνει μια διπλή πραγματικότητα: από τη μία πλευρά, δρομολογούνται αυξήσεις στις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων και θεσπίζεται μόνιμο επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά, από την άλλη όμως καταγράφεται μια οπισθοχώρηση στους οικονομικούς δείκτες των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ), η οποία χτυπά ηχηρό «καμπανάκι» κυρίως για τους μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς δήμους της περιφέρειας, όπως αυτοί του Καρπενησίου και των Αγράφων.
Αυξήσεις μισθών και μόνιμο επίδομα Χριστουγέννων στο Δημόσιο
Για το σύνολο των περίπου 720.000 δημοσίων υπαλλήλων και λειτουργών, το 2027 φέρνει θετικές παρεμβάσεις στο μισθολογικό σκέλος:
- Οριζόντια αναπροσαρμογή: Προβλέπεται νέα αύξηση στους μισθούς του Δημοσίου, η οποία συνδέεται άμεσα με την προγραμματισμένη αύξηση του κατώτατου μισθού στον ιδιωτικό τομέα από τα 920 στα 960 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 (με απώτερο στόχο τα 1.000 ευρώ το 2028).
- Επίδομα Χριστουγέννων: Θεσπίζεται σε μόνιμη βάση από τον Δεκέμβριο του 2027 επίδομα εορτών Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μικτά, με συνολικό ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 433 εκατ. ευρώ. Το καθαρό ποσό που θα πιστώνεται στους λογαριασμούς των υπαλλήλων θα κυμαίνεται από 257 έως 389 ευρώ, ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση, τα έτη υπηρεσίας και το εισόδημα.
Η εικόνα των ΟΤΑ: Αυξημένο μισθολογικό κόστος, περιορισμένα έσοδα και «βουτιά» επενδύσεων
Ενώ στο κεντρικό κράτος οι αποδοχές ενισχύονται, η οικονομική αρχιτεκτονική για την Τοπική Αυτοδιοίκηση εμφανίζει σοβαρές προκλήσεις. Οι δαπάνες των ΟΤΑ για παροχές σε εργαζομένους αυξάνονται από 3,373 δισ. ευρώ το 2026 σε 3,532 δισ. ευρώ το 2027 (άνοδος κατά 4,7%), κυρίως λόγω των μισθολογικών αναπροσαρμογών. Ωστόσο, τα συνολικά έσοδα των δήμων και των περιφερειών συρρικνώνονται από τα 10,324 δισ. ευρώ στα 9,769 δισ. ευρώ (-5,4%).
Καθοριστικός παράγοντας αυτής της μείωσης είναι η υποχώρηση των τρεχουσών και λοιπών κεφαλαιακών μεταβιβάσεων από το κεντρικό κράτος, οι οποίες πέφτουν από τα 6,575 δισ. ευρώ στα 5,905 δισ. ευρώ (-10,2%). Ακόμη πιο δραματική είναι η εικόνα στις επενδυτικές δαπάνες της Αυτοδιοίκησης, οι οποίες καταγράφουν «βουτιά» 28,1%, περιοριζόμενες από τα 2,378 δισ. ευρώ στα 1,710 δισ. ευρώ, εξέλιξη που σχετίζεται και με την ολοκλήρωση των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης. Ως αποτέλεσμα, το δημοσιονομικό πλεόνασμα των ΟΤΑ (κατά ESA) συρρικνώνεται δραστικά από τα 183 εκατ. ευρώ στα μόλις 41 εκατ. ευρώ (-77,6%).
Τι σημαίνει ο Προϋπολογισμός του 2027 για τους ορεινούς και μικρούς δήμους όπως το Καρπενήσι & Άγραφα
Για δήμους με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως ο Δήμος Καρπενησίου και ο Δήμος Αγράφων, οι προβλέψεις του νέου προϋπολογισμού δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιεχόμενο που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή:
- Πίεση στις λειτουργικές δαπάνες και τις υποδομές: Οι μικροί και ορεινοί δήμοι βασίζονται σε τεράστιο βαθμό στις κρατικές μεταβιβάσεις (Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι – ΚΑΠ και ειδικά προγράμματα) για να συντηρήσουν το τεράστιο οδικό δίκτυο, να αντιμετωπίσουν τα έντονα καιρικά φαινόμενα (χιονοπτώσεις, κατολισθήσεις) και να κρατήσουν ανοιχτά τα απομακρυσμένα χωριά. Η γενικευμένη μείωση των μεταβιβάσεων κατά 10,2% και η κατακόρυφη πτώση των επενδυτικών δαπανών απειλούν να παγώσουν κρίσιμα έργα υποδομής, αγροτικής οδοποιίας και ενεργειακής αναβάθμισης.
- Το μισθολογικό βάρος στους αδύναμους δήμους: Η αύξηση του μισθολογικού κόστους για το προσωπικό των ΟΤΑ κατά 4,7% είναι αναγκαία για την αξιοπρέπεια των εργαζομένων, πλην όμως απορροφά ένα δυσανάλογα μεγάλο μέρος των ιδίων εσόδων των μικρών δήμων. Σε δήμους όπως τα Άγραφα, όπου η εισπραξιμότητα από δημοτικά τέλη είναι περιορισμένη λόγω της αραιοκατοικημένης και ορεινής μορφολογίας, κάθε επιπλέον μισθολογική επιβάρυνση χωρίς ισόποση κρατική χρηματοδότηση περιορίζει δραματικά την ικανότητα παρέμβασης της δημοτικής αρχής.
- Ανάγκη στοχευμένης στήριξης της ορεινότητας: Η συρρίκνωση του πλεονάσματος της Αυτοδιοίκησης σε πανελλαδικό επίπεδο αποδεικνύει ότι τα περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας έχουν εξαντληθεί. Οι ορεινοί δήμοι της Ευρυτανίας, αντιμετωπίζοντας αυξημένο ενεργειακό κόστος (π.χ. θέρμανση σχολείων και δημοτικών κτιρίων για μεγάλο μέρος του έτους) και τεράστιες αποστάσεις, κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με σοβαρά ελλείμματα ρευστότητας εάν δεν υπάρξει ειδική μέριμνα και ενίσχυση από τους κεντρικούς θεσμούς.
Συμπερασματικά, ο Προϋπολογισμός του 2027 φέρνει ανάσες στους δημοσίους υπαλλήλους με τις οριζόντιες αυξήσεις και το νέο επίδομα Χριστουγέννων, αφήνει όμως ανοιχτό το στοίχημα της βιωσιμότητας για την τοπική αυτοδιοίκηση της υπαίθρου, η οποία καλείται να διαχειριστεί αυξημένες λειτουργικές ανάγκες με λιγότερους πόρους και περιορισμένα επενδυτικά εργαλεία.
