Το χρονικό της ιστορικής ανατροπής στο Περιφερειακό Συμβούλιο
Αρνητική απόφαση κατά του Νέου Χωροταξικού για τις ΑΠΕ
Σε ένα κλίμα πρωτοφανούς έντασης, πολιτικής πόλωσης αλλά και διάχυτης κοινωνικής πίεσης, το Περιφερειακό Συμβούλιο Στερεάς Ελλάδας έλαβε μια ιστορική, ομόθυμα αρνητική απόφαση κατά τη 10η τακτική συνεδρίασή του, η οποία πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 18 Ιουνίου 2026 στην αίθουσα «Λάμπρου Παπαδήμα» στη Λαμία. Κεντρικό αντικείμενο της συνεδρίασης, η οποία διεξήχθη με υβριδικό τρόπο (δια ζώσης και με τηλεδιάσκεψη), ήταν η έκφραση γνώμης επί του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και της αντίστοιχης Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ).
Η Στερεά Ελλάδα, μια περιφέρεια που σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία σηκώνει διαχρονικά δυσανάλογο βάρος, φιλοξενώντας το 44% με 45% της συνολικής παραγόμενης ισχύος ΑΠΕ της χώρας, οδηγήθηκε σε μια δημόσια σύγκρουση για το μέλλον του φυσικού της περιβάλλοντος και της οικονομικής της επιβίωσης. Κάτω από το άγρυπνο βλέμμα δεκάδων εκπροσώπων περιβαλλοντικών κινημάτων, συλλογικοτήτων και ενεργών πολιτών, οι πολιτικές παρατάξεις ξεδίπλωσαν τις στρατηγικές τους, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές οπτικές γωνίες γύρω από το κρίσιμο διακύβευμα της «Ενεργειακής Δημοκρατίας».
Περιφερειακή Αρχή Φάνη Σπανού: «Όχι στην άναρχη εγκατάσταση με 19 κόκκινες γραμμές»
Η Περιφερειακή Αρχή, διά στόματος του Περιφερειάρχη Φάνη Σπανού και του Αντιπεριφερειάρχη Περιβάλλοντος, Χωρικού Σχεδιασμού & Μεταφορών Ευάγγελου Κούκουζα, ξεκαθάρισε από την έναρξη της συνεδρίασης την πρόθεσή της για μια αρνητική, πλην όμως τεκμηριωμένη γνωμοδότηση. Βασιζόμενη σε εκτεταμένη μελέτη της αρμόδιας Διεύθυνσης Περιβάλλοντος, η διοίκηση κατέθεσε μια ολοκληρωμένη πρόταση 19 σημείων, θέτοντας αυστηρούς όρους και «κόκκινες γραμμές» προς την κεντρική κυβέρνηση.
«Ενεργειακή Δημοκρατία και προστασία της Στερεάς Ελλάδας!», δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Σπανός μετά το πέρας της συνεδρίασης. «Έστω και την ύστατη ώρα πρέπει να προστατευθεί το φυσικό περιβάλλον και οι συμπολίτες μας από την άναρχη και υπέρμετρη εγκατάσταση ανεμογεννητριών και άλλων ΑΠΕ. Δεν περιοριστήκαμε σε μια στείρα και ανούσια άρνηση. Τεκμηριώσαμε τις απόψεις μας για να διασφαλίσουμε το συμφέρον του τόπου».
Οι βασικότεροι άξονες της πρότασης της Περιφερειακής Αρχής περιλαμβάνουν:
- Επίσημη κήρυξη υπερκορεσμού: Αναγνώριση της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας ως υπερκορεσμένης και υπαγωγή της σε ειδικό καθεστώς χωρικής και αδειοδοτικής διαχείρισης.
- Πάγωμα μεγάλων έργων: Άμεση αναστολή των υπό αδειοδότηση έργων ισχύος άνω των 3 MW και παύση χορήγησης νέων αδειών αυτής της κατηγορίας.
- Δικαίωμα Βέτο: Θεσμοθέτηση υποχρεωτικής σύμφωνης γνώμης της Περιφέρειας και των αρμόδιων συλλογικών πολιτικών οργάνων για κάθε νέο έργο ΑΠΕ.
- Πραγματική κάλυψη γης: Συνυπολογισμός των ήδη εγκατεστημένων μονάδων στα ποσοστά κάλυψης εδάφους.
- Ενεργειακή Δημοκρατία: Ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό, με απόλυτη προτεραιότητα σε κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τοπικές παραγωγικές δραστηριότητες.
- Ψηφιακό Παρατηρητήριο (GIS): Χρηματοδότηση και υλοποίηση ψηφιακού γεωγραφικού συστήματος για την καταγραφή σε πραγματικό χρόνο όλων των εγκατεστημένων και υπό αδειοδότηση έργων, ώστε να αποτιμάται η σωρευτική επιβάρυνση.
Η πρόταση της πλειοψηφίας υπερψηφίστηκε, με την επισήμανση ότι αν το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) δεν την αποδεχθεί, η Περιφέρεια θα εξετάσει τη λήψη ακυρωτικών δικαστικών μέτρων.
«Πατρίδα μας η Στερεά»: «Κατόπιν εορτής αντίδραση και άσφαιρη πολιτική χωρίς οδικό χάρτη»
Δριμεία κριτική στην Περιφερειακή Αρχή άσκησε η παράταξη «Πατρίδα μας η Στερεά», η οποία καταψήφισε την εισήγηση, χαρακτηρίζοντάς την «άσφαιρη και άβουλη». Η παράταξη ανέδειξε την ενέργεια ως το κεντρικό οικονομικό και κοινωνικό διακύβευμα που πλήττει την τσέπη του πολίτη, περιορίζει την αγοραστική δύναμη και απειλεί την αγροτική παραγωγή, τονίζοντας ότι η «πράσινη ενέργεια» έχει παραδοθεί στα χέρια ελάχιστων ολιγαρχών με τις ευλογίες της κυβέρνησης.
Η παράταξη κατηγόρησε τη διοίκηση Σπανού ότι αντιδρά «κατόπιν εορτής», στερούμενη στρατηγικής, και ότι περιορίζεται στην έκδοση ψηφισμάτων κρυβόμενη πίσω από την αναρμοδιότητά της. Στηλίτευσε, μάλιστα, την «άβουλη» παρέμβαση της Περιφέρειας κατά την ψήφιση του πρόσφατου ν.5299/2026 για τις περιοχές επιτάχυνσης και αποκλεισμού των ΑΠΕ.
Η «Πατρίδα μας η Στερεά» κατέθεσε μια ριζοσπαστική πρόταση 8 σημείων για ένα Ειδικό Ενεργειακό Καθεστώς, ζητώντας την πλήρη απόρριψη και επιστροφή του Χωροταξικού στο ΥΠΕΝ, προκειμένου να θεσπιστούν τα εξής:
- Κορεσμός ανά Περιφερειακή Ενότητα: Άμεση κήρυξη της Εύβοιας και της Βοιωτίας ως κορεσμένων περιοχών (ούτε μία επιπλέον ανεμογεννήτρια ή πάνελ) και αυστηρός έλεγχος για τη Φθιώτιδα.
- Κριτήρια αναλογικότητας: Θέσπιση σαφών κριτηρίων κορεσμού για τις υπόλοιπες περιοχές.
- Καθολικό πάγωμα: Διατήρηση μόνο των εν λειτουργία μονάδων και πάγωμα όλων των υπολοίπων, ανεξάρτητα από το στάδιο αδειοδότησης.
- Προστασία λιμνών: Κανένα έργο αντλιοταμίευσης ή πλωτό φωτοβολταϊκό στις λίμνες της Στερεάς Ελλάδας.
- Προστασία ορεινών όγκων: Απόλυτη απαγόρευση αιολικών στα βουνά της Ευρυτανίας και της Φωκίδας.
- Σύμφωνη γνώμη για το σύνολο των έργων: Θεσμοθέτηση δικαιώματος βέτο του Περιφερειακού Συμβουλίου για όλα τα έργα ΑΠΕ και τους σταθμούς αποθήκευσης.
- Ενεργειακός χώρος στην κοινωνία: Διασφάλιση ηλεκτρικού χώρου αποκλειστικά για τους Δήμους και τον πρωτογενή τομέα για την οικονομική ανακούφιση των παραγωγών.
Τέλος, η παράταξη πρότεινε τη συγκρότηση διαπαραταξιακής επιτροπής για τον συντονισμό του αγώνα μαζί με την ΠΕΔ, τους Δημάρχους και τους φορείς, μια πρόταση στην οποία, όπως καταγγέλλει, η πλειοψηφία «εσιώπησε», επιλέγοντας μια απόφαση χωρίς «οδικό χάρτη διεκδίκησης».
«Ενωτική Περιφερειακή Κίνηση»: «Νομιμοποίηση αυθαιρεσιών και συνενοχή της Περιφερειακής Αρχής»
Η παράταξη «Ενωτική Περιφερειακή Κίνηση», η οποία επέλεξε την ψήφο του «λευκού», τοποθετήθηκε με σκληρή γλώσσα, εστιάζοντας στην πολιτική συνυπευθυνότητα της διοίκησης για την εκρηκτική αύξηση των ΑΠΕ στην περιοχή. Όπως υπογραμμίστηκε, η εγκατεστημένη ισχύς αιολικών εκτινάχθηκε από το 1 GW το 2019 στα 2,5 GW το 2025, μια εξέλιξη που αποτελεί προϊόν «συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών και ανοχής».
Η παράταξη κατήγγειλε ότι η Περιφερειακή Αρχή υπογράφει Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ) για μικρότερα έργα (μπαταρίες, φωτοβολταϊκά), γνωμοδοτεί θετικά για μεγαλύτερα έργα και φτάνει στο σημείο να προσφεύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) απέναντι σε Δήμους, προκειμένου να υπερασπιστεί επιχειρηματικά συμφέροντα.
Σχετικά με το νέο Χωροταξικό, η «Ενωτική Περιφερειακή Κίνηση» επεσήμανε:
- Νομιμοποίηση αυθαιρεσιών: Το πλαίσιο δεν βάζει τάξη, αλλά νομιμοποιεί παλιές αυθαιρεσίες και προσθέτει νέες.
- Εξωφρενικά μεγέθη: Ο σχεδιασμός ανεβάζει τις προβλεπόμενες ανεμογεννήτριες από 5.000 σε 13.000, αντιμετωπίζοντας τη Στερεά Ελλάδα ως «λευκή περιοχή», αγνοώντας το ήδη υφιστάμενο βάρος.
- Θεσμική θωράκιση: Ζήτησε την κατοχύρωση αποφασιστικής γνώμης των τοπικών κοινωνιών, την άμεση απόσυρση των εγκαταλελειμμένων πάρκων και την άμεση δικαστική προσφυγή της Περιφέρειας στο ΣτΕ κατά του νέου σχεδίου.
Παράλληλα, η παράταξη εξήγησε τη στάση της σχετικά με τη ΣΜΠΕ για τη γεωθερμία. Αν και αναγνώρισε τη γεωθερμία ως μια ήπια μορφή ΑΠΕ με σημαντικά οφέλη για την τηλεθέρμανση και την αγροτική παραγωγή, αρνήθηκε να την υπερψηφίσει, καθώς το εισαχθέν πλαίσιο στερούνταν συγκεκριμένης χωροθέτησης και επιστημονικών εγγυήσεων. «Δεν υπάρχει καμία εμπιστοσύνη ούτε στην κυβέρνηση ούτε στην Περιφερειακή Αρχή. Η Στερεά Ελλάδα δεν είναι ενεργειακή αποικία της Αττικής», κατέληξε η παράταξη.
Η Φωνή των Κινημάτων και των Συλλογικοτήτων: «Μεταβατικές διατάξεις-βόμβα στα Άγραφα»
Η συνεδρίαση απέκτησε ιδιαίτερη δυναμική χάρη στην ενεργό συμμετοχή εκπροσώπων από πολυάριθμους συλλόγους και δίκτυα πολιτών (Δίκτυο Βοιωτών, Δίκτυο Προστασίας Φωκίδας, Ορειβατικός Σύλλογος Χαλκίδας, Ένωση Ξενοδόχων Ευρυτανίας κ.ά.). Ανάμεσα στις παρεμβάσεις, ξεχώρισε η θέση της «Πρωτοβουλίας Αθήνας για την προστασία των Αγράφων», η οποία έδωσε μια καθαρά επιστημονική και κινηματική διάσταση στο ζήτημα.
Οι συλλογικότητες κατήγγειλαν ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις του Χωροταξικού, παρά το προπέτασμα καπνού περί αυστηρών ορίων, λειτουργούν ως εργαλείο βιομηχανοποίησης των βουνών και των ποταμών. Ειδικά για την ιστορική περιοχή των Αγράφων, οι μεταβατικές διατάξεις χαρακτηρίστηκαν ως «βόμβα στα θεμέλια του φυσικού περιβάλλοντος».
«Οι αλλαγές που προτείνει το νέο χωροταξικό είναι εντελώς προσχηματικές, καθώς εκατοντάδες έργα που έχουν υποβάλει φάκελο αδειοδότησης μέχρι τις 20 Μαΐου 2026 θα κριθούν με το παλαιό, ευμενές καθεστώς», επισημαίνουν οι εκπρόσωποι της Πρωτοβουλίας. «Η “πράσινη μετάβαση” δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω της καταστροφής του περιβάλλοντος. Η θυσία των Αγράφων στο βωμό των κερδών των πράσινων λόμπι είναι ένα διαρκές έγκλημα».
Τα κινήματα ζητούν την πανελλαδική ανάκληση όλων των αδειοδοτημένων έργων βιομηχανικής κλίμακας ΑΠΕ, καθώς και την πλήρη απαγόρευση νέων αιτήσεων για έργα αποθήκευσης, αντλησιοταμίευσης και πλωτών φωτοβολταϊκών. Ενόψει της λήξης της δημόσιας διαβούλευσης στις 24 Ιουνίου, οι συλλογικότητες κατέθεσαν τεκμηριωμένα κείμενα σε συνεργασία με το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητος, προειδοποιώντας ότι ο αγώνας θα μεταφερθεί «στους δρόμους, στα χωριά και στις δικαστικές αίθουσες».
Ένα ρευστό πολιτικό σκηνικό και ένας αγώνας σε εξέλιξη
Η 10η τακτική συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου κατέγραψε μια σαφή γεωγραφία των πολιτικών δυνάμεων της Στερεάς Ελλάδας. Η μεν πλειοψηφία (παράταξη Φ. Σπανού) επέλεξε τον δρόμο της θεσμικής, τεκμηριωμένης άρνησης με συγκεκριμένες προτάσεις τροποποίησης. Οι παρατάξεις «Ενωτική Περιφερειακή Κίνηση» και «ΣΤΕΡΕΑ Περιφέρεια» επέλεξαν το λευκό, αναδεικνύοντας τις εγγενείς αντιφάσεις της διοίκησης. Στον αντίποδα, οι παρατάξεις «Λαϊκή Συσπείρωση», «Πατρίδα μας η Στερεά» και ανεξάρτητοι σύμβουλοι καταψήφισαν, ζητώντας μια πιο επιθετική, συγκρουσιακή πολιτική γραμμή απέναντι στην κεντρική εξουσία.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η απόφαση αυτή, παρά τις εσωτερικές πολιτικές διαφοροποιήσεις, αποτελεί ένα ηχηρό μήνυμα προς το ΥΠΕΝ: Η Στερεά Ελλάδα δεν προτίθεται να γίνει η «ενεργειακή αποικία» της χώρας χωρίς όρια, κανόνες και σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες. Ο δρόμος προς την τελική έγκριση του Ειδικού Χωροταξικού των ΑΠΕ αναμένεται μακρύς και γεμάτος νομικές και κινηματικές αναμετρήσεις.
