Υπάρχουν ιστορίες που δεν γράφτηκαν ποτέ σε βιβλία· πέρασαν από στόμα σε στόμα, ρίζωσαν στη μνήμη των ανθρώπων και έφτασαν μέχρι σήμερα σαν ψίθυροι μιας άλλης εποχής. Μια τέτοια ιστορία ανέσυρε από τη λήθη η κα Μαίρη Λάππα, μέσα από τη σελίδα «Μνήμες Καρπενησίου & φωτογραφίες του χθες…», φωτίζοντας ένα κομμάτι του τόπου που στέκει ακόμη εκεί, αγέρωχο, στον λόφο του Αγίου Δημητρίου.
Κάθε χρόνο, στη γιορτή της Παναγίας της Ζωοδόχου Πηγής, οι παλιοί Καρπενησιώτες ανηφόριζαν το στενό μονοπάτι για να φτάσουν στο μικρό εκκλησάκι. Μια πορεία σχεδόν τελετουργική. Μανάδες με παιδιά, γειτόνισσες, παρέες ανθρώπων που ανέβαιναν σιωπηλά, με την ανάσα να βαραίνει και την ψυχή να ελαφραίνει όσο πλησίαζαν στην κορυφή. Εκεί, σε έναν χώρο μικρό, πολλές φορές έμεναν έξω, μα η θέα τούς αποζημίωνε: το Καρπενήσι απλωνόταν από κάτω, με τα δίπατα σπίτια και τους καταπράσινους κήπους του, σαν ζωγραφιά.
Πίσω όμως από αυτή τη γαλήνη, κρύβεται μια ιστορία απώλειας, αγάπης και –κατά τους παλιούς– μιας «κατάρας».
Στα τέλη του 19ου αιώνα ο Σαφράς, συγγενής της κας Λάππα, ένας Καρπενησιώτης που ξενιτεύτηκε μικρός στην Κωνσταντινούπολη, κατάφερε να διακριθεί στο εμπόριο και να αποκτήσει μεγάλη περιουσία. Όμως η ζωή του σφραγίστηκε από τον θάνατο του μοναχογιού του, του Δημήτρη. Συντετριμμένος, πήρε τη μεγάλη απόφαση να επιστρέψει στην πατρίδα του. Πούλησε τα πάντα και γύρισε στο Καρπενήσι, κουβαλώντας μαζί του όχι μόνο την περιουσία του, αλλά και το βαρύ φορτίο της απώλειας.
Στον λόφο που σήμερα φέρει το όνομα του Αγίου Δημητρίου, αποφάσισε να χτίσει ένα εκκλησάκι στη μνήμη του παιδιού του. Δεν αρκέστηκε όμως μόνο σε αυτό. Αγόρασε τα γύρω χωράφια, δίνοντας γενναιόδωρα ποσά στους ιδιοκτήτες, πολλές φορές διπλάσια και τριπλάσια της αξίας τους. Περίφραξε τον χώρο, απαγόρευσε τη βοσκή, θέλοντας ο λόφος να πρασινίσει και να αποκτήσει μια ιερότητα που να αντανακλά τη μνήμη του γιου του. Άφησε μόνο ένα μονοπάτι, για να ανεβαίνουν οι πιστοί στο εκκλησάκι.
Εκεί γεννιέται και η «κατάρα».
Σύμφωνα με τη λαϊκή αφήγηση, ο Σαφράς επιθυμούσε όλη η περιοχή –ο λόφος και τα πέριξ– να ανήκουν στο εκκλησάκι και στον Άγιο Δημήτριο. Όχι ως ιδιοκτησία με τη στενή έννοια, αλλά ως χώρος αφιερωμένος, προστατευμένος, σχεδόν ιερός. Η επιθυμία του αυτή, που δεν πραγματοποιήθηκε ολοκληρωτικά, πέρασε στη συλλογική μνήμη σαν μια ανεκπλήρωτη βούληση. Έτσι, όταν αργότερα άρχισαν να πουλιούνται οικόπεδα στην περιοχή, κάποιοι παλιοί έλεγαν πως «είναι Σαφρέικα» και πως «είναι καταραμένα».
Σήμερα, ο δρόμος έχει ανοίξει, τα αυτοκίνητα ανεβαίνουν μέχρι τον λόφο και το παλιό μονοπάτι έχει χάσει τη μοναχικότητά του. Όμως η ιστορία του Σαφρά εξακολουθεί να πλανάται στον αέρα, σαν μια υπενθύμιση ότι κάποιοι τόποι δεν είναι απλώς γη – είναι μνήμη.
