Χρήστος Τσάμπρας: «Η Ευρυτανία δεν χρειάζεται φιλανθρωπία»
Σκληρή παρέμβαση προς την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας για τον συνεχιζόμενο αποκλεισμό των μικρών εμπορικών επιχειρήσεων από τα προγράμματα επιδοτήσεων. Τι ζητά ο κλάδος για να αποφευχθούν τα «λουκέτα» στην Ευρυτανία.
Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης δηλώνει πως βρίσκεται ο εμπορικός κόσμος της Ευρυτανίας, με τον Εμπορικό Σύλλογο Καρπενησίου να εξαπολύει «πυρά» κατά της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. Μέσω δύο επίσημων επιστολών (Αρ. Πρωτ. 1 & 2), η διοίκηση του Συλλόγου και η Πρόεδρος, Σπυριδούλα Σιαφάκα, καταγγέλλουν τον συστηματικό αποκλεισμό των εμπορικών ΚΑΔ από τα πρόσφατα χρηματοδοτικά εργαλεία, κάνοντας λόγο για «άνιση μεταχείριση» που απειλεί ευθέως τη βιωσιμότητα των τοπικών καταστημάτων.
Το «μπλόκο» στους ΚΑΔ του εμπορίου
Σύμφωνα με τον Σύλλογο, οι πρόσφατες προσκλήσεις επιδοτήσεων που εκδόθηκαν από τη Διαχειριστική Αρχή της Περιφέρειας αφήνουν εκτός τον κλάδο του εμπορίου, ο οποίος αποτελεί τον βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές. Όπως επισημαίνεται, οι μικρές επιχειρήσεις του Καρπενησίου παλεύουν καθημερινά με:
- Τη δραματική μείωση της αγοραστικής δύναμης.
- Το εκτινασσόμενο λειτουργικό κόστος (ενέργεια, καύσιμα).
- Τον αθέμιτο ανταγωνισμό από τις μεγάλες αλυσίδες και το ηλεκτρονικό εμπόριο.
Πέντε προτάσεις-ανάσα για την αγορά
Ο Εμπορικός Σύλλογος δεν περιορίζεται στην κριτική, αλλά καταθέτει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο προτάσεων για τη δημιουργία ενός «ειδικού χρηματοδοτικού προγράμματος» προσαρμοσμένου στις ανάγκες της ορεινής Ευρυτανίας. Τα βασικά αιτήματα περιλαμβάνουν:
- Κατάργηση του κριτηρίου ΕΜΕ: Να μπορούν να συμμετέχουν πολύ μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις που δεν απασχολούν απαραίτητα προσωπικό (μονάδες ΕΜΕ).
- Προτεραιότητα στις ορεινές περιοχές: Ειδική μέριμνα για μειονεκτικές περιοχές όπου η διατήρηση του καταστήματος ισούται με διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.
- Κατανομή θέσεων ανά νομό: Διασφάλιση ότι τα κονδύλια δεν θα απορροφηθούν μόνο από τα μεγάλα αστικά κέντρα της Περιφέρειας, αλλά θα φτάσουν δίκαια σε κάθε νομό.
- Στήριξη των ζημιογόνων: Αυξημένη μοριοδότηση σε επιχειρήσεις που παρουσιάζουν χαμηλή κερδοφορία ή ζημιές λόγω της κρίσης.
- Επιδότηση αγοράς εμπορευμάτων: Δυνατότητα κάλυψης μέρους του κόστους αγοράς εμπορευμάτων για την άμεση ενίσχυση της ρευστότητας.
«Δεν είναι μόνο οικονομικό το ζήτημα, είναι ζήτημα ζωής»
Στην επιστολή της, η Πρόεδρος κ. Σιαφάκα υπογραμμίζει πως η στήριξη του μικρού εμπορίου δεν αφορά μόνο τους αριθμούς, αλλά τη διατήρηση της ζωής στις τοπικές κοινωνίες. «Ο αποκλεισμός δημιουργεί πολίτες και επιχειρήσεις δύο ταχυτήτων», αναφέρεται χαρακτηριστικά, με τον Σύλλογο να καλεί την Περιφέρεια να αποδείξει στην πράξη ότι η ανάπτυξη αφορά όλες τις περιοχές και όχι μόνο τις ισχυρές.
Το κείμενο των επιστολών
Αυτούσια τα κείμενα των επιστολών του Εμπορικού Συλλόγου προς την Περιφέρεια Στερεάς:
«Ο Εμπορικός Σύλλογος Καρπενησίου εκφράζει την έντονη ανησυχία και δυσαρέσκεια καθώς για μία ακόμη φορά ο κλάδος του εμπορίου αποκλείστηκε από τα πρόσφατα προγράμματα επιδότησης της Περιφέρειας, παρά το γεγονός ότι αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας και της κοινωνικής συνοχής, ιδιαίτερα στις μικρές και ορεινές περιοχές.
Οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες βιωσιμότητας λόγω της μειωμένης αγοραστικής δύναμης, του αυξημένου λειτουργικού κόστους και του αθέμιτου ανταγωνισμού από μεγάλες αλυσίδες και ηλεκτρονικό εμπόριο. Παρόλα αυτά, παραμένουν εκτός των περισσότερων χρηματοδοτικών εργαλείων.
Για το λόγο αυτό ζητούμε από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, τη δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού προγράμματος για μικρές εμπορικές επιχειρήσεις, με στόχο τη στήριξη της τοπικής αγοράς και τη στήριξη της επιχειρηματικότητας στην περιφέρεια.
Το πρόγραμμα προτείνουμε να περιλαμβάνει τα εξής βασικά χαρακτηριστικά:
- Να μην αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση η ύπαρξη 1ΕΜΕ (Ετήσια Μονάδα Εργασίας), ώστε να μπορούν να συμμετάσχουν και πολύ μικρές ή οικογενειακές επιχειρήσεις.
- Να αφορά κατά προτεραιότητα ορεινές, μειονεκτικές και μικρές τοπικές αγορές όπου η διατήρηση των επιχειρήσεων είναι κρίσιμη για την οικονομική και κοινωνική ζωή.
- Να προβλέπεται συγκεκριμένη κατανομή θέσεων ανά νομό, ώστε να διασφαλίζεται η δίκαιη συμμετοχή των επιχειρήσεων από όλες τις περιοχές.
- Να δοθεί αυξημένη μοριοδότηση σε οικονομικά πιο αδύναμες επιχειρήσεις ή σε επιχειρήσεις με πολύ μικρή κερδοφορία ή ακόμη και ζημιές.
- Να υπάρχει δυνατότητα επιδότησης μέρους των αγορών εμπορευμάτων, ώστε να ενισχυθεί άμεσα η ρευστότητα των μικρών καταστημάτων και να στηριχθεί η λειτουργία τους.
- Προϋπόθεση συμμετοχής να είναι η φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, ώστε να ενισχυθούν οι συνεπείς επιχειρήσεις.
Η στήριξη του μικρού εμπορίου δεν αποτελεί μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά και ζήτημα ισορροπημένης ανάπτυξης και διατήρησης της ζωής στις τοπικές κοινωνίες. Ζητούμε από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας να εξετάσει άμεσα το αίτημά μας και να προχωρήσει στη δημιουργία ενός τέτοιου προγράμματος το οποίο θα δώσει ουσιαστική ανάσα στις μικρές επιχειρήσεις που κρατούν ζωντανή την τοπική αγορά.
Κλείνοντας να σημειωθεί ότι η Περιφέρεια έχει τη δυνατότητα να στηρίξει ουσιαστικά τις τοπικές αγορές και να αποδείξει στην πράξη ότι η περιφερειακή ανάπτυξη αφορά όλες τις επιχειρήσεις και όλες τις περιοχές, ιδιαίτερα τις πιο ευάλωτες».
Και η δεύτερη επιστολή αναφέρει:
«Ο Εμπορικός Σύλλογος Καρπενησίου θα ήθελε να εκφράσει τον έντονο προβληματισμό του σχετικά με τα πρόσφατα προγράμματα επιδοτήσεων που εκδόθηκαν από τη Διαχειριστική Αρχή της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, καθώς διαπιστώνεται ότι για μια ακόμη φορά δεν περιλαμβάνονται οι Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας (ΚΑΔ) του εμπορίου.
Ο εμπορικός κλάδος αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής και περιφερειακής οικονομίας, ιδιαίτερα σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές όπως το Καρπενήσι, όπου οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο λειτουργικό κόστος και σοβαρές προκλήσεις βιωσιμότητας. Ο αποκλεισμός των εμπορικών επιχειρήσεων από τα εν λόγω προγράμματα δημιουργεί άνιση μεταχείριση και στερεί από έναν κρίσιμο κλάδο τη δυνατότητα στήριξης και ανάπτυξης.
Για τους παραπάνω λόγους, σας παρακαλούμε να προβείτε στις απαραίτητες ενέργειες ώστε να εξεταστεί η ένταξη των ΚΑΔ του εμπορίου στα υφιστάμενα προγράμματα επιδοτήσεων, δίνοντας τη δυνατότητα στις εμπορικές επιχειρήσεις της περιοχής μας να συμμετάσχουν ισότιμα».
Το αίτημα των εμπόρων του Καρπενησίου είναι πλέον σαφές: Άμεση ένταξη των εμπορικών δραστηριοτήτων στα προγράμματα και δημιουργία εργαλείων που θα δώσουν «οξυγόνο» στην αγορά πριν να είναι εντελώς αργά σε μια περιοχή που πεθαίνει με όχι τόσο αργούς πια ρυθμούς.
Χρήστος Τσάμπρας: «Η Ευρυτανία δεν χρειάζεται φιλανθρωπία» – Εκτός του μεγαλύτερο μέρος των επιχειρήσεων από το Πρόγραμμα της Περιφέρειας
Ο Πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Ευρυτανίας, Χρήστος Τσάμπρας, σε τοποθέτησή του μιλά με σκληρά λόγια για τον αποκλεισμό της Ευρυτανίας από χρηματοδοτικά προγράμματα. Χαρακτηριστικά αναφέρει:
«Υπάρχουν περιοχές που δεν φτωχαίνουν επειδή αποτυγχάνουν — φτωχαίνουν επειδή το σύστημα δεν τις αφήνει να πετύχουν. Η Ευρυτανία είναι η πιο γλαφυρή περίπτωση αυτής της παγίδας στην ελληνική επικράτεια.
Με κατά κεφαλήν ΑΕΠ στα €10.300 — μόλις το 60% του εθνικού μέσου όρου — και ανεργία που αγγίζει το 15%, διπλάσια του εθνικού δείκτη, η Ευρυτανία ζει εγκλωβισμένη σε ένα οικονομικό μοντέλο που αναπαράγει τη φτώχεια αντί να την αντιμετωπίζει. Και το χειρότερο: το μοντέλο αυτό φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, να λειτουργεί.
Η Ψευδαίσθηση του Τουρισμού
Ο τουρισμός αντιπροσωπεύει πάνω από το 60% του τοπικού ΑΕΠ. Για μια περιοχή με τέτοια φυσική ομορφιά — αλπικά τοπία, πυκνά ελατοδάση, καθαρά ποτάμια, 300+ χλμ. μονοπατιών — αυτό μοιάζει λογικό. Το πρόβλημα δεν είναι ο τουρισμός αυτός καθαυτός, αλλά η ακραία εποχικότητά του: το 70% των εσόδων συγκεντρώνεται σε μόλις τέσσερις μήνες (Δεκέμβριο–Μάρτιο). Οι υπόλοιποι οκτώ μήνες του χρόνου, η τοπική οικονομία λειτουργεί σε ρυθμό επιβίωσης.
Αυτό σημαίνει ότι επιχειρήσεις που χτίζονται γύρω από τον χειμερινό τουρισμό δεν μπορούν να δημιουργήσουν μόνιμες, βιώσιμες θέσεις εργασίας. Το αποτέλεσμα είναι εύγλωττο: το 95% των επιχειρήσεων είναι μικρομεσαίες, χωρίς τη δυνατότητα να επενδύσουν, να αναπτυχθούν ή να συγκρατήσουν ειδικευμένο προσωπικό.
Ο Φαύλος Κύκλος
Η εποχικότητα τροφοδοτεί ένα φαύλο κύκλο με συγκεκριμένη λογική: λιγότερες μόνιμες θέσεις εργασίας σημαίνει φυγή νέων. Φυγή νέων σημαίνει συρρίκνωση πληθυσμού. Συρρίκνωση πληθυσμού σημαίνει λιγότερη αγοραστική δύναμη, κλείσιμο επιχειρήσεων, μείωση υπηρεσιών. Και μείωση υπηρεσιών επιταχύνει περαιτέρω τη φυγή.
Τα νούμερα αφηγούνται αυτή την ιστορία με ακρίβεια: μεταξύ 2011 και 2021, ο μόνιμος πληθυσμός μειώθηκε από 20.081 σε 17.428 κατοίκους (-13,2%). Το ποσοστό ηλικιωμένων άνω των 65 ετών ξεπερνά πλέον το 35%. Ο δείκτης γονιμότητας (1,23) είναι χαμηλότερος ακόμα και από τον ήδη χαμηλό εθνικό μέσο. Χωρίς παρέμβαση, η πρόβλεψη για το 2035 μιλά για ~13.500 κατοίκους — αριθμός που θέτει υπό αμφισβήτηση τη βιωσιμότητα βασικών κοινωνικών υποδομών, όπως νοσοκομεία και σχολεία.
Η Ευρυτανία δεν χρειάζεται φιλανθρωπία. Χρειάζεται να αντιμετωπιστεί ως αυτό που πραγματικά είναι: μια περιοχή με εξαιρετικό δυναμικό που ασφυκτιά μέσα σε δομές σχεδιασμένες για άλλες πραγματικότητες. Το οικονομικό μοντέλο δεν είναι απλώς ανεπαρκές — είναι ενεργά εχθρικό προς την ανάπτυξη που η ίδια η περιοχή θα μπορούσε να παράγει.
Το Παράδοξο της Αποκλεισμένης Ανάπτυξης
Αυτό που καθιστά την κατάσταση ιδιαίτερα άδικη είναι ότι η Ευρυτανία αποκλείεται επίσης από τα εργαλεία που θα μπορούσαν να αλλάξουν την κατάσταση. Παραμένει εκτός Αναπτυξιακού Νόμου για τον τομέα του τουρισμού — ακριβώς τον τομέα που αποτελεί τον κορμό της οικονομίας της. Δεν υπάρχει ειδικό καθεστώς για ορεινές ζώνες, ούτε φορολογικά κίνητρα για εγκατάσταση επιχειρήσεων ή νέων οικογενειών. Ενώ και από το νέο πρόγραμμα για επιχειρήσεις που εξήγγειλε η Περιφέρεια Στερεάς θα μείνουν εκτός το μεγαλύτερο μέρος των επιχειρήσεων.
Η Ευρυτανία δεν χρειάζεται φιλανθρωπία. Χρειάζεται να αντιμετωπιστεί ως αυτό που πραγματικά είναι: μια περιοχή με εξαιρετικό δυναμικό που ασφυκτιά μέσα σε δομές σχεδιασμένες για άλλες πραγματικότητες. Το οικονομικό μοντέλο δεν είναι απλώς ανεπαρκές — είναι ενεργά εχθρικό προς την ανάπτυξη που η ίδια η περιοχή θα μπορούσε να παράγει».
